2010 / 2011

'reasonable persuasion from a noble heart and head'

Axel Hertenstein, &

'So Stelle Ich Mir Reuchlin Vor' - kunstenaars uit Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Nederland onderzoeken de mogelijkheden tot een portret van Reuchlin, de grote humanist waarvan geen portret bestaat bij leven gemaakt.

11december - 8 januari; AXEL Hertenstein
1937 geboren in Pforzheim, Duitsland en daar wonend en werkend tot op heden.
'Uitgeverij Hertenstein'; dat is, overigens vroeger 'Harlekin - Presse' (een jongere slimmerik kneep er juridisch met die naam vantussen en het fatsoen van de oudere generatie heeft dan het nazien; quality unfading):
Hertenstein Presse; Bibliophile Bücher & Mappenwerke.

Het is het werk van de kunstenaar om voortdurend het denken van zijn tijd te toetsen.
Dit doet hij (binnen de disciplines die hem als gevolg van zijn aanleg en daarop volgende, vaak langdurige, studie ter hand zijn gesteld) door weging van de uitdrukkingskracht: "Kunst ist vom Können" is de 'wezenskreet' die het werk van Axel Hertenstein begeleidt - en diep zijn de voren (nooit uitgesproken maar, krachtiger dan zulke woorden, uitgedrukt in de intense hang naar de alles overwinnende kritische liefde die zijn direct uit zijn innerlijk geboren vorm en kleur in hun hunkering kenmerken), die de vernietiging van alles van waarde in zijn jeugd heeft getrokken. Zijn kunstenaarschap is zo dat van de ballans tussen de 'beheerste handeling' en de 'vlammende liefde'.

Axel rondt zijn middelbare school in 1957 af, om vervolgens tot 1963 te studeren aan de Staats Akademie in Karlsruhe. Zijn wereld is midden in een proces van opbouw uit het verschrikkelijk niets dat niet voor te stellen is, maar zoveel realiteit heeft dat een aan realisme gepaarde scheppingsdrang uitgesloten is. Uitgesloten moet worden, omdat het geen wezenlijke vitaliteit heeft.
Vorm en kleur moeten hun eigen vitaliteit vinden en deze kunstenaar kiest er voor om die zoektocht voorzichtig te begeleiden; het is niet aan hem te bruuskeren, brutaliteiten heeft hij genoeg gezien; hij kiest voor de weg van het uit het innerlijk gestuurde, in evenwicht met het onderwerp (en daar ook verder ontwikkelend), in gezamelijkheid opbouwende, beeldende avontuur. Vrijwel onmiddelijk, vanaf het begin van zijn vestiging als zelfstandig beeldendkunstenaar in 1963, met een steunpunt in een evenzo wankel/werkelijk - zoekende literaire poëzie. Soms is die poëzie van anderen. Soms echter ook van hemzelf, onder pseudoniem dan. En later zal hij nadrukkelijk aangeven dat het dan niet om 'voldragen' poëzie gaat; oh nee, zeker, dat niet; slechts 'beeldondersteunende tekstflarden' eerder als 'titel aanduidingen' gebruikt. De lat ligt hoog, verschrikkelijk hoog; de maat blijft voortdurend genomen. Geen bescheidenheid, nee. Het is een bevlogen kritisch zelfbewustzijn, dat altijd weer gewogen wordt ten opzichte van de nieuw verworven kennis omtrent alle facetten van de disciplines die 'gekend' kunnen zijn; 'kunnen?, niks daarvan, !moeten! zijn.

Steeds weer is het een wonder dat uit een zo helder kritisch mens, zo'n medogenloos kritische vakman, zulke ongelooflijk innemende, regelrecht liefdevolle en toegankelijke kunst kan komen. Het is onnavolgbaar hoe juist deze scherp analyserende en altijd waakzame denker (overigens met een alles tartende en fijn-scherpe humor) nu juist 'De Liefde' in al z'n onnavolgbare sensuele tederheid tot zijn absolute werkterrein heeft kunnen kiezen. Wanneer we dat tenvolle begrepen hebben zal het vanuit die perspectief mogelijk niet meer zo vreemd zijn bij juist deze kunstenaar de vaak toch hardere snijtechnieken van lino en hout als ideaal uitdrukkingsmiddel aan te treffen; het is natuurlijk ook zo dat hij die techniek hanteert op een vaak extreem schilderachtige wijze. Zozeer zelfs, dat het niet meer uit maakt of een kleurvlak nu knalhard uit een persafdruk stamt, 'van de lepel' komt, of mogelijk zelfs met krijt is ingekleurd of in voorgevocht (met oplosmiddel) papier is gedrukt, waardoor de kleur warm-brandend als het ware 'wolkig wegzwemt'. Het drukken is bij Axel Hertenstein een middel en geen doel; doel is het tot stand brengen van een kunstwerk dat wezenlijk roert en tot denken zet - tot denken zet, niet in de laatste plaats over de wereld waarin het kwetsbaar kunstwerkje zijn weg zal moeten vinden / hoe het wezentje dat het kunstwerk tot stand heeft doen komen zich zal moeten overeindhouden in een wereld met geheel andere kenmerken Daarmee is niet alleen bedoeld het leven van de twee-dimensionalen in de wereld der drie-dimensionalen - een strijdgebied overigens waarin alle voorstellingen van deze kunstenaar zich willens en wetens bevinden, maar vòòr alles de filosofisch sensibele 'menselijken' in de wereld die de onwelwillenden en onmachtigen graag 'harde realiteit' noemen. Axel Hertenstein laat daarmee de bewogenheid raken aan de confrontatie, zonder een 'strijdmodel' te willen neerzetten; 'reasonable persuasion from a noble heart and head' als middel.

De boeken van de Hertenstein-Presse komen alle van de proefpers en zijn uit lood en hout gezet, met beeldmateriaal gesneden uit hout en linoleum, veelal totaal geintegreerd tot schilderachtige bladen; zowel bij de tekst als bij de beeldsneden wordt gebruikgemaakt van de geraffineerde tegenstelling, die de scherp en zuiver gedrukte kleurvlakken hebben tegenover drukken waarbij de snede-randen zacht rafelig of verlopend, als het ware afgewreven, zijn, en vaak ook verschoven over een tonaal verzachte voordruk; soms, zeer geraffineerd, is daarbij een deel niet zo behandeld, overdrukt en daarmee onzichtbaar, of ook een tweede keer in een weer andere toon schuin eronder bijgedrukt. Het materieel volume dat hiermee gegeven wordt aan de voorgestelde vormen overschreidt nergens de volumes die horen bij het materiaal waarvan de vormen zijn gedrukt; zo is er een hecht samenhangende wereld waartoe de individuele werken en hun voorstellingen behoren; geen wereld ontleend aan een buitenwereld of een spiegel daarvan, maar een geheel eigen cosmos met een eigen poëzie en verteltrant. De papiersoorten zijn hiermee totaal in overeenstemming gekozen en de boeken zijn vrijwel altijd door de kunstenaar zelf gebonden.
Deze boeken hebben uiteraard hun weg gevonden naar de bibliotheken van de wereld en Axel Hertenstein is één van de onderscheidenen met de V.O. Stomps-Preis.

Naast zijn eigen werk heeft deze kunstenaar gedurende zijn scheppende leven voortdurend contact gezocht en gehouden met mede-kunstenaars uit de totale breedte van het vak. Als vorm van groet aan die collega's op het moment dat hij zich een weinig ging terug trekken uit het meest turbulente gedoe van dat door Europa zwervend kunstenaars-circus, organiseerde hij voor zijn meest direct gewaardeerde vakgenoten de Pforzheimer BuchKunstMesse 2005 en nodigde een aantal van hen uit tot de grafiekwedstrijd:
'Zo stel ik me Reuchlin voor';
dit als een Reuchlin-prijs voor beeldend-kunstenaars, met medewerking van de Rosa-und-Jakob-Esslinger-Stiftung.
De deelnemers hebben getracht met hun veelvoud van benaderingen hun geliefde collega en wegbereider in dit vak te eren.

Verslag in de Pforzheimer Zeitung

Een journalistieke samenvatting van jury-rapport geeft inzicht in de afwegingen die gemaakt werden bij toekenning van de prijzen die werden uitgereikt aan Beat Brechbühl (Zwitserland), Toni Kurz (Oostenrijk) en Joop Visser (Nederland).

Preisträger des Wettbewerbs

Joseph John V. Componist

INDEX