Giedrius Jonaitis
Beeldendkunstenaar Giedrius Jonaitis werd geboren in 1963 in Vilnius, Litouwen. Hij woont en werkt in Vilnius.
Hij studeerde aan de Vilnius Art Academy onder prof. Rimtautas Gibavicius en werkt zowel in de vrije als de gebonden grafisch kunsten. Daarnaast is hij maker van plastische objecten.


Een bijzonder specialisme is voor hem de droge naald techniek (miniaturen), waarin hij een bijzondere kundigheid aan de dag legt die zijn prenten een genuanceerdheid geven die eerder aan de lithografie zou worden toegeschreven dan aan de weerbarstige, slechts op direct in het metaal krassen berustende, droge naaldtechniek. Je zou moeten spreken van een drogenaald die ontwikkeld is tot zwarte-kunst (mezzo tint)


Deze beroemde grafisch kunstenaar en ass. professor aan de Vilnius Art Academy is waarschijnlijk de meest avontuurlijke van de ontwerpers van bankbiljetten, vanaf het moment dat Litouwen weer een zelfstandige staat is. Zijn vaardigheden zijn in eerste instantie ontwikkeld in het bedrijf van zijn vader die 'grijsjes' en stuckwerk-plafonds restaureerde. Ook in de meest hedendaagse technieken werkt hij vaardig mee aan de uitvoering van moderne wandversieringen in, onder andere, bekende Russische nachtclubs.

Als gebonden gaficus werkt hij als ontwerper van gebruiksgrafiek en illustrator van boeken. In februari 2010 werd hem de prijs voor zwart/wit jeugdboekenillustratie in Litouwen toegekend.

Vrije grafiek en de bankbiljetontwerpen voor het Litouws papiergeld.
Gebruiksgrafiek bij uitstek is het papiergeld dat dagelijks door onze handen gaat. Zoals Nederlanders voor altijd met gemengde gevoelens zullen werken met de Eurobiljetten die de fabelachtig mooie en ontroerende bankbiljetten van Ootje Oxenaar vervingen, zo heeft Litouwen zijn Giedrius Jonaitis. Beider liefde voor dieren en bloemen zullen ons voor goed zijn meegegeven. In die zin is gebruiksgrafiek misschien wel de dankbaarste vorm van grafiek die er bestaat.

 

Giedrius maakte van eerste detail-tekening, via de schetsen, de uiteindelijke biljetten van 1, 2, 5, 10, 500; voorts ontwikkelde hij geheel of gedeeltelijk de nieuwe biljetten van 20 and 50; dit betrof vooral redesigning, maar ook deelschetsen en/of zelfs gehele tekeningen voor de portretten en landschappen die in aanvankelijk door anderen ontworpen biljetten werden gebruikt. De wereld-papiergeld catalogus draagt, zeker niet toevallig, zijn 10 Litas biljet op de cover.


Giedrius maakte de volledige gang van vrije, luchtige schets naar het harnas van gravure, offset, watermerk, doorkijkmerk en veiligheids-computermanipulatie van delen van de achtergrondpatronen voor de diverse biljetten. We moeten ons bij dit alles realiseren dat Litouwen een rijke geschiedenis heeft op het gebied van papiergeld, vooral in de zelfstandige perioden voor de Russische bezetting. Daarbij kende het groot-hertogdom van de 15de tot 17de eeuw ook een sterke internationaal goed functionerende economie.

Het nieuwe papiergeld in Litouwen kent een wonderlijke geschiedenis die begonnen is in 1991, vrijwel direct na het vertrek van de Russische bezetting.
In die tijd ontstond er een korte periode van vrolijke anarchie, die slechts te vergelijken is met de Oranje Vrijstaat onder Roel van Duijn van de Nederlandse jaren '60. De eerste ontwerpen die ook werkelijk als geld werden uitgegeven zijn welhaast naïeve papieren met vooral prachtige diertekeningen.


Na deze aanvankelijke proeven met semi-officieel geld, dat internationaal belachelijk werd gemaakt omdat het te weinig veiligheidselementen in zich droeg, ontwikkelde Giedrius Jonaitis zich van begenadigd tekenaar tot een kunstenaar die zowel de vertaling van een vrije tekening naar het keurslijf van een bankbiljet beheerste als een graficus die watermerken en doorzichtproeven, zowel als de afwisselende computer gravure patronen wist te ontwikkelen voor internationaal erkend beveiligde biljetten; geraffineerd en vindingrijk.

Hij werkte als vrij beeldend kunstenaar en graficus in Litouwen reeds voor maar ook vooral vlak nadat het land vrij was geworden van de Sovjet Unie.

 

Het mag niemand verwonderen dat Giedrius Jonaitis al doende een hele serie speelse prenten, collages en drie dimensionale objecten maakte die allen spelende uitingen zijn van gedachtebepalingen betreffende 'echt geld'. Ook daarvan laten we enige voorbeelden zien.


 

Joseph John V. Componist

INDEX