2011; 19 februari tot 12 maart

in het Auditorium van het Museum Joure,

het Al-Mutanabbi Street Project en litho's van RIK LINA,
etsen van DARINA PEEVA en mixed media van JOSEPH J. VISSER
----------

en van 19 februari tot 9 april in het Grafisch Kabinet van het Fries Grafisch Museum:

Litho's van RIK LINA, typografie in Boekdruk van HEINZ BECKER

Rik Lina werd 27 October 1942 in Valkenburg geboren. Hij reisde over de wereld, woont en werkt in Amsterdam, op Saba, in Spanje en Porugal. Hij is in en naast zijn werk een actief duiker en onderzoeker van het tropisch coraalrif en het regenwoud met een goede 1000 uur duikervaring. Zijn werk bevindt zich in vele openbare musea en particuliere verzamelingen in Europa en Amerika.

Hij studeerde van 1961 tot 1965 aan de 'Amsterdamse Kunstnijverheidschool' - de tegenwoordige Gerrit Rietveld Academie. Rik is vanaf het begin van zijn zelfstandig kunstenaarschap aktief betrokken geweest bij colletieve projecten, in gezamelijke ateliers, in samenwerkingsverbanden, maar ook direct werkend in elkaars (vaak series) prenten, tekeningen, schilderijen en schilderingen met andere kunstenaars.
Van 1973 tot 1979 was hij deel van het lithografisch-collectief "Drükkerij De Spatel" in de Amsterdamse Jordaan; dit had de drie lithopersen tot zijn beschikking van de leden Tom Thijsse, Rik Lina en Paul Husner.
Rik Lina doet in die tijd mee aan (o.a.) tentoonstellingen van 'De Nederlandse Kring van Tekenaars' en 'Manieren van Tekenen' in het Stedelijk Museum Amsterdam en Fodor; 'Imagination' in Museum Bochum en de 'International Drawing Triennal 1978' Wraclav.

In die tijd is ook de serie ontstaan van de 7 litho's die nu te zien is in het Auditorium (de kunstenaar ondergebracht in de collectie van de Stichting Boek/Druk/
Onderzoek om aldus tot een breder publiek te worden getoond). De serie toont vanuit de blik van de duiker de bewegingen van een zwemmende rog, om daarbij vooral ook de grotere golfbeweging van de opgestuuwde watermassa boven de vis, de wervelingen van water en luchtbelletjes onder de vis, en de versneden / afgebogen lichtstraling door wateroppervlak en luchtvermengde - waterstuwingen te laten zien.

Waar het al niet onverbrekelijk verbonden is met de vragen van het uitbeelden van het onderwerp, is Rik Lina hier diep ingegaan op de technische aspecten van de lithografie, om daarmee tot een grote uitdrukkingsrijkdom en stofuitdrukking te komen; meer echter nog springt daarbij dan ook al in het oog het vermogen om tot een zelfstandig handschrift / een calligrafische bewegingsmotoriek te komen, dat later geheel ten dienste zal komen staan van het 'Automatisch Schrift' waarmee Rik toetreedt tot de wereld van het Surealisme. Het zal hem, ondertussen vooral als schilder, doen toetreden tot de kunstwereld van Latijns-Amerika, Spanje en Portugal, met tentoonstellingen in Sao Paulo, Santo Domingo, Valparaiso, maar ook in 'Oude Europa' met de 'Mouvements Phases' op de tentoonstelling in 2000 in het Centre Culturel Noroit de Arras, France en de tentoonstelling 'Surréalisme et Liberté' in 2000 in het Ostravske Muzeum in de Tchechische Republiek.
Een tweede serie (eveneens door schenking ondergebracht in de openbare collectie van de Stichting Boek/Werk/Onderzoek) met een verscholen uitspraak van Albert Einstein over de 'Hoedanigheid van de Ruimte' is te zien in de ruimte van het Grafisch Kabinet van het Fries Grafisch Museum. "SPACE IS NOT A THING" krijgt beeldende uidrukking in ongrijpbare ruimtelijke

aanduidingen die nergens tot de uitgesloten ding-achtigheid leiden; weer is er sprake van een technische staalkaart van uitdrukkingsmiddelen die de kunstenaar vrijelijk blijkt te kunnen hanteren bij de tot stand koming van de boek-achtige serie prenten. Het denken van kunstenaars uit die periode over de / hun beeldende ruimte, gerelateerd aan de juist veroverde gedachten in wetenschap en filisofie, wordt in deze serie wonderwel vormgegeven in wezenlijke abstractie.
Het is de overweging waard of het zo adequaat tot verbeelding kunnen komen van de bij wijze van spreken 'grof-stoffelijke ruimtelijke onkenningen' te maken kan hebben met de grote ervaring van de duiker, Rik Lina, die bekend is met een geheel andere gewichts en evenwichts-ervaring onder water en een geheel andere distributie van licht - een wezenlijk andere verhouding tot boven en onder in een wereld onder water; waarbij het rustpunt (de toestand van ontspanning bij normale ademhaling) van het lichaam niet meer 'beneden' is maar juist 'boven' - de duiker moet wezenlijk anders kunnen denken dan de zwemmer; het landschap van de duiker mist de horizon als 'pijlpunt'.

Uit een geheel andere wereld is dan de prent 'Noorderkerk - hommage aan Hercules Seghers', ook in de ruimte van het Fries Grafisch Museum. Ondanks de buitengewoon nadrukkelijke gebouwdheid in een zeer dagelijkse werkelijkheid is een voorliefde voor juist dit tafereel van Seghers mogelijk gelegen in de merkwaardige ruimteschip achtige 'vlek' in het linker bovendeel van de compositie. De liefde van Rik Lina voor het werk van de graficus Hercules Seghers (zie hieonder)

moge duidelijk voorondersteld worden voor een ieder die zelfs maar weinig van de hoogtepunten uit de Nederlandse grafiek kent. Seghers was een volstrekt uniek graficus die geen enkele technische mogelijkheid onberoerd liet, en die ook als een van de zeer weinigen zijn onderwerpen binnenste buiten draaide en als een schilder wist los te koppelen van de technische wetten van de grafiek als reproductie middel. Was deze prent in eerste instantie bij Rik Lina nog een zwart - wit prent, uiteindelijk kwam na toevoeging van 2 nieuwe drukgangen een prent tot stand onder de titel 'Koninginnenacht' - een en ander in de periode 1999 tot 2005. De prent is een welhaast impressionistisch vastleggen van het jaarlijks volksfeest.
(de prent boven de proefpers links)

Zulk in verdere drukgangen doorwerken, om iedere drukgang dan toch ook weer zelfstandig beeldend te willen laten functioneren, is wel heel erg typerend voor de kunstenaar-onderzoeker die Rik Lina in de grafiek is; het is overigens deze zeer gelukkige vak-onderzoekszijde die met het automatisch schrift en de vervreemdende exotische realiteiten een krachtig evenwicht bereiken in de kunst van deze surrealistische schilder / graficus.

In het Auditorium vindt u tenslotte nog vier prenten onder de titel 'Crossbreed Hybrids' uit 2006. Dit zijn collectief gemaakte experimenten van middels een Photshop samengaan van scans van micro-organismen, foto's en inkt-tekeningen gemaakt door Rik Lina met de kunstenaar Peter van der Heijden.

 

Joseph John V. Componist

INDEX